Ποια η πραγματική αξία των παλαιών "δασκάλων" Φυσικών Επιστημών;

Εδώ και πολλά χρόνια, δεκαετίες θα έλεγα, προβάλλονται ξανά και ξανά και ξανά και ξανά τα ίδια βίντεο με "πρότυπα" δασκάλων φυσικών επιστημών. Δυο τρεις είναι αυτοί όλοι κι όλοι. Τι βλέπουμε σε αυτά τα βίντεο; Βλέπουμε αυτούς τους 2-3 ακαδημαϊκούς (που αν κρίνω από την παλαιότητα των βίντεο, μάλλον δεν είναι πια στη ζωή) να διδάσκουν στο αμφιθέατρο κάνοντας κάποιο εντυπωσιακό/βιωματικό πείραμα.

Πράγματι, είναι εντυπωσιακό να βλέπεις έναν ακαδημαϊκό να διδάσκει σε φοιτητές πριν 50-60 χρόνια κάνοντας ποδήλατο ή  με τη βοήθεια ενός τεράστιου εκκρεμούς κλπ. ίσως γιατί εμείς οι τωρινοί εκπαιδευτικοί θυμόμαστε τους δικούς μας δασκάλους στο πανεπιστήμιο που έγραφαν κι έγραφαν κι έγραφαν κι ανεβοκατέβαζαν πίνακες για να χωρέσουν τα όσα έγραφαν.

Ωστόσο, υπάρχουν κάποια ζητήματα με την υπερ-προβολή αυτών των βίντεο, ως ένδειξη ότι το πρότυπο "δασκάλου" Φυσικών Επιστημών είναι αυτός που την ώρα που διδάσκει κάνει κι ένα πείραμα.

Το πρώτο ζήτημα είναι ότι οι εποχές άλλαξαν. Δεν ζούμε στη δεκαετία του '70. Το πείραμα από μόνο του, "απλώς να το δείξω, να εντυπωσιαστούν τα παιδιά" δεν λέει απολύτως τίποτα αν δεν εντάσσεται σε κάποια διδακτική μέθοδο, οποιαδήποτε είναι αυτή. Συνεπώς, κάποιος αναρωτιέται: Το 2025, ως πρότυπο συνεχίζουμε να έχουμε ακόμη έναν καθηγητή που μιλάει ακατάπαυστα και εμπλουτίζει τον λόγο του με κάποιο πείραμα;

Το δεύτερο ζήτημα είναι λίγο πιο σύνθετο και ενδεικτικό της δυσκολίας μετασχηματισμού... Βλέπουμε βίντεο από διδασκαλίες περασμένων δεκαετιών. Οφείλουμε να δούμε λοιπόν την καινοτομία που είχαν εισάγει εκείνοι οι δάσκαλοι, εκείνα τα χρόνια. Η καινοτομία εκείνη πρέπει να μετασχηματιστεί από εμάς τους δασκάλους του σήμερα σε νέα καινοτομία, σε κάτι διαφορετικό και όχι αντιγραφή εκείνου. 

Το ABS στα αυτοκίνητα ήταν καινοτομία τότε στα αυτοκίνητα, δουλεύει και σήμερα, αλλά έχει εξελιχθεί κι επιπλέον δεν θεωρείται πια κάτι νέο: Χιλιάδες άλλες καινοτομίες έχουν εισαχθεί που βοηθούν την οδήγηση.   

Το τρίτο ζήτημα είναι ακόμη πιο σύνθετο: Αν παρατηρήσει κάποιος μερικά βίντεο από πιο πρόσφατους δασκάλους θα παρατηρήσει ότι αυτοί ρωτάνε τους μαθητές "τι περιμένετε να δείτε;", δηλαδή κάνουν εποικοδομητισμό, δεν εκτελούν απλώς ένα πείραμα. Αυτό κι αν ήταν καινοτομία για την εποχή εκείνη, που όμως πολύ φοβάμαι ότι ακόμη δεν προσέξαμε στα βίντεο... Πολύ περισσότερο που δεν την εξελίξαμε σε διερεύνηση, για παράδειγμα.

Το τέταρτο ζήτημα είναι ίσως το σπουδαιότερο. Εκείνοι οι άνθρωποι, πέραν της καινοτομίας για την εποχή τους κατάφερναν να κάνουν κάτι πολύ σπουδαίο: Να εμπνέουν και να ενθουσιάζουν τους φοιτητές τους. Το ερώτημα είναι απλό: Πετυχαίνουμε εμείς κάτι τέτοιο; Με ποιον τρόπο, προβάλλοντας ένα βίντεο ή κάνοντας εμείς ένα πείραμα; Αρκεί αυτό στη σημερινή εποχή των εφε της τεχνητής νοημοσύνης και του tiktok? Έχουμε αναρωτηθεί, πόσο ενθουσιάζουν πια τα σύγχρονα παιδιά ηλικίας Γυμνασίου ή Λυκείου οι ταχυδακτυλουργοί; 

Στη σημερινή εποχή, ο καθηγητής φωτεινός-παντογνώστης και ταχυδακτυλουργός, δεν είναι πια το ζητούμενο. 

Το ζητούμενο είναι ο εκπαιδευτικός-μαέστρος, αυτός που γνωρίζει βαθιά, καλύτερα από όλους τις διδακτικές μεθόδους και μπορεί να εκπαιδεύσει, να συντονίσει, να αναδείξει την "ορχήστρα" του, τους μαθητές του. Αυτός που θα βοηθήσει τους μαθητές του να μάθουν (γνώσεις και δεξιότητες) με κόπο μεν, αλλά και χωρίς να  το... πολυκαταλάβουν. 

Τελικά, ίσως αυτό που μας καθοδηγεί να είναι η απάντηση σε ένα ερώτημα: Άραγε τι θέλουμε περισσότερο μετά από μία χρονιά που έχουμε διδάξει σε εκατοντάδες μαθητές; Θέλουμε να εμφανιστεί κάποιος, ένας από αυτούς που "χάρη σε εμάς έγινε Φυσικός" ή θέλουμε πολλοί, πάρα πολλοί μαθητές να έχουν αγαπήσει, ή για να είμαστε πιο πρακτικoί τουλάχιστον να μη έχουν μισήσει το μάθημα; Και κυρίως που θα έχουμε συνεισφέρει ώστε να έχουν μάθει, αυτοί οι πολλοί μαθητές και όχι ο ένας χαρισματικός, να εργάζονται ομαδικά, να επικοινωνούν και κυρίως να σκέφτονται κριτικά και επιστημονικά;