3. Mobile Inquiry-Based Learning: όταν η διερεύνηση γίνεται παντού
(σειρά: Διδακτικές μέθοδοι και ανάπτυξη δεξιοτήτων #methods_skills)
Τα τελευταία χρόνια, η συζήτηση για τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών μετατοπίζεται από το «τι διδάσκουμε» στο «πώς μαθαίνουν οι μαθητές». Σε αυτό το πλαίσιο, δύο ισχυρές παιδαγωγικές κατευθύνσεις έχουν αναδειχθεί: η μάθηση με βάση τη διερεύνηση (IBL) και η μάθηση με αξιοποίηση φορητών ψηφιακών συσκευών (m-Learning). Ο συνδυασμός τους οδηγεί σε μια ιδιαίτερα δυναμική προσέγγιση: το Mobile Inquiry-Based Learning (mIBL)
Τι είναι το mIBL και γιατί έχει σημασία
Η μάθηση με βάση τη διερεύνηση που υποστηρίζεται από φορητές συσκευές αξιοποιεί τις δυνατότητες της κινητής τεχνολογίας για να ενισχύσει τη διερευνητική διαδικασία και να επιτρέψει στους μαθητές να οικοδομήσουν και να μοιραστούν τη γνώση τους (Looi, 1998 ). Η βασική διαφορά σε σχέση με την «κλασική» διερεύνηση είναι ότι η μάθηση δεν περιορίζεται πλέον:
- στον χώρο της τάξης
- στον χρόνο του μαθήματος
- στον διαθέσιμο εργαστηριακό εξοπλισμό
Οι φορητές συσκευές καθιστούν τη διερεύνηση πιο άμεση, πιο ευέλικτη και πιο συνδεδεμένη με τον πραγματικό κόσμο (Crompton et al., 2017 ).
Πώς αλλάζει η διερευνητική διαδικασία
Το mIBL δεν αντικαθιστά τα στάδια της διερεύνησης, αλλά τα επεκτείνει και τα ενισχύει. Η ίδια βασική διαδικασία παραμένει, αλλά μετασχηματίζεται:
- Το ερώτημα μπορεί να προκύψει μέσα από πραγματικά δεδομένα ή εμπειρίες εκτός τάξης.
- Οι υποθέσεις διαμορφώνονται με άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες και εργαλεία.
- Ο σχεδιασμός της διερεύνησης γίνεται πιο ευέλικτος, με δυνατότητα χρήσης αισθητήρων, εφαρμογών και ψηφιακών εργαλείων.
- Η συλλογή δεδομένων γίνεται σε πραγματικό χρόνο και σε αυθεντικά περιβάλλοντα.
- Η ανάλυση υποστηρίζεται από ψηφιακά εργαλεία.
- Η επικοινωνία των αποτελεσμάτων γίνεται άμεσα και συνεργατικά.
Έτσι, η διερεύνηση αποκτά χαρακτηριστικά κινητικότητας, αμεσότητας και αυθεντικότητας (Scanlon et al., 2011 ).
Τύποι διερευνητικής μάθησης με χρήση φορητών συσκευών
Η διεθνής βιβλιογραφία προτείνει διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να υλοποιηθεί το mIBL:
- Αυθεντική επιστημονική διερεύνηση: οι μαθητές συλλέγουν και αναλύουν δεδομένα από πραγματικά προβλήματα.
- Απαγωγική διερεύνηση: αναπτύσσουν υποθέσεις και εξηγήσεις με βάση παρατηρήσεις και θεωρίες.
- Συνεργατική διερεύνηση: εργάζονται σε ομάδες και οικοδομούν κοινή γνώση.
- Συλλογική διερεύνηση τάξης: όλη η τάξη λειτουργεί ως κοινότητα διερεύνησης.
- Διερεύνηση με στοιχεία παιχνιδιού: η μάθηση ενσωματώνεται σε περιβάλλοντα τύπου game-based learning
(Liu et al., 2021 )
Τι προσφέρει το mIBL στη διδασκαλία
Η αξιοποίηση της φορητής τεχνολογίας στη διερευνητική μάθηση δημιουργεί νέες παιδαγωγικές δυνατότητες:
- Υποστηρίζει διαφορετικά επίπεδα διερεύνησης και νέες μορφές μάθησης.
- Ενισχύει τα κίνητρα και την περιέργεια των μαθητών.
- Επιτρέπει τη μάθηση σε διαφορετικά περιβάλλοντα (τάξη, σπίτι, πεδίο).
- Γεφυρώνει τη σχολική γνώση με την καθημερινή εμπειρία.
(Chiang et al., 2014· Song & Wen, 2018 )
Τι χρειάζεται να προσέξει ο εκπαιδευτικός
Η εισαγωγή της τεχνολογίας δεν εγγυάται από μόνη της ποιοτική μάθηση. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού παραμένει καθοριστικός:
- Η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί τη διερεύνηση και όχι να την αντικαθιστά.
- Το ερώτημα και ο διδακτικός στόχος προηγούνται της επιλογής εργαλείου.
- Η χρήση συσκευών πρέπει να εντάσσεται σε σαφές παιδαγωγικό πλαίσιο.
- Η δραστηριότητα πρέπει να διατηρεί τον χαρακτήρα της διερεύνησης και όχι να μετατρέπεται σε απλή χρήση εφαρμογών.
- Η συνεργασία και η επικοινωνία πρέπει να ενισχύονται, όχι να περιορίζονται από την ατομική χρήση της συσκευής.
Συνήθεις παγίδες
Στη σχολική πράξη, το mIBL συχνά παρερμηνεύεται:
- Η χρήση tablet ή κινητού δεν σημαίνει αυτόματα διερευνητική μάθηση.
- Η τεχνολογία μπορεί να οδηγήσει σε επιφανειακή δραστηριότητα αν δεν υπάρχει σαφής διδακτικός στόχος.
- Η έμφαση στο εργαλείο μπορεί να αποσπάσει από τη διαδικασία σκέψης.
Συμπέρασμα
Το Mobile Inquiry-Based Learning δεν είναι απλώς ένας συνδυασμός δύο προσεγγίσεων. Είναι μια μετατόπιση στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη μάθηση: η διερεύνηση δεν περιορίζεται πλέον στο εργαστήριο ή στην τάξη, αλλά γίνεται μια διαδικασία που μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε στιγμή, σε οποιοδήποτε περιβάλλον.
Πηγή
Κουσλόγλου, Εμμανουήλ Α. (2024). Διερευνητική μάθηση στη Φυσική με τη χρήση ψηφιακών φορητών συσκευών. Διδακτορική διατριβή, Τμήμα Φυσικής, Σχολή Θετικών Επιστημών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/57079
Ενδεικτικές αναφορές
Chiang, T. H., Yang, S. J., & Hwang,
G. J. (2014). An augmented reality-based mobile learning system to improve
students’ learning achievements and motivations in natural science inquiry
activities. Journal of Educational
Technology & Society, 17(4),
352-365.
Crompton, H., Burke, D., Gregory, K.H. (2017). The Use
of Mobile Learning in PK-12 Education: A Systematic Review. Comput. Educ. 110, 51–63. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2017.03.013.
Liu, C., Zowghi, D., Kearney, M., &
Bano, M. (2021). Inquiry‐based mobile learning in secondary school science
education: A systematic review. Journal
of Computer Assisted Learning, 37(1),
1-23. https://doi.org/10.1111/jcal.12505
Looi, C.K. (1998). Interactive learning environments
for promoting inquiry learning. Journal
of Educational Technology Systems, 27, 3–22. https://doi.org/10.2190/L4Q4-8QMM-QPJ3-B5LJ
Scanlon, E., Anastopoulou, S., Kerawalla, L., &
Mulholland, P. (2011). How technology resources can be used to represent
personal inquiry and support students’ understanding of it across contexts. Journal of Computer Assisted Learning,
27, 516–529. https://doi.org/10.1111/j.13652729.2011.00414.x
Song, Y., & Wen, Y. (2018).
Integrating various apps on BYOD (Bring Your Own Device) into seamless
inquiry-based learning to enhance primary students’ science learning. Journal of Science Education and Technology,
27, 165-176. https://doi.org/10.1007/s10956-017-9715-z
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου